Historisch Museum De Casteelse Poort - Wageningen



Wij zijn geen oplaadpunt! Musea

Naam	Historisch Museum De Casteelse Poort
Adres	Bowlespark 1a
Plaats	6701 DN Wageningen
	Bekijk op kaart.
Tel	0317-421436
Website	www.casteelsepoort.nl

Openingstijden
Maandag	gesloten
Dinsdag	11.00	-	17.00
Woensdag	11.00	-	17.00
Donderdag	11.00	-	17.00
Vrijdag	11.00	-	17.00
Zaterdag	13.00	-	17.00
Zondag	13.00	-	16700

Gelegen aan de volgende wegen c.q. routes:

Bowlespark 1A, 6701 DN Wageningen
Telefoon: 0317 - 421436
E-mail: casteelsepoort@planet.nl
Website: www.casteelsepoort.nl

Route
Per openbaar vervoer

Zowel vanaf NS-station Ede-Wageningen als Rhenen lopen bussen naar het busstation in Wageningen. Vandaar is het ca. 10 minuten lopen naar het museum. De route is bewegwijzerd.

Per eigen auto

Wageningen is per auto bereikbaar over de A 12 en de A 50, in beide gevallen neemt men afslag Wageningen.
Wageningen ligt aan de provinciale weg N 225 (Arnhem - Zeist/Utrecht).

Plattegrond

Voor een plattegrond van Wageningen, zie: www.gilde-wageningen.nl/plattegrond.html
Toegankelijkheid
Het museum is goed toegankelijk voor minder-validen. Er is een lift naar de bovenverdieping en het museum beschikt over een rolstoeltoilet.

In de nabijheid van het museum bestaat slechts beperkte parkeergelegenheid (niet-betaald). Vóór het museum is parkeren alleen toegestaan aan vergunninghouders.

Het museum bezit geen eigen faciliteiten voor eten en drinken, maar op 100 m afstand zijn volop cafés en restaurants in de gezellige binnenstad van Wageningen.

Bedrijfsomschrijving:

Museum De Casteelse Poort is gevestigd in een villa, gebouwd op de plaats van het oude kasteel van Wageningen. Restanten van het poortgebouw zijn te zien in de kelder.

De vaste collectie bestaat uit:
* De geschiedenis van Wageningen met een maquette van de stad in de zeventiende eeuw;
* Wageningen in 1940-1945, met nadruk op op capitulatie in Hotel De Wereld;
* De geschiedenis van de Landbouwuniversiteit en het landbouwkundig onderzoek in Wageningen.

Er zijn wisseltentoonstellingen op het gebied van de regionale geschiedenis, de landbouw in de breedste zin van het woord en eigentijdse kunst. In het museum is het documentatiecentrum gevestigd van de vereniging Oud-Wageningen.

Gebouw
Historie
De Casteelse Poort
In 1500 kocht Karel van Gelre een terrein in de zuid-oosthoek van de stad Wageningen en bouwde daarop een kasteel met garnizoensgebouwen. In de kelder van het museum zijn nog resten te zien van een van de kasteeltorens. Naast het museum bevindt zich een kruisgewelfkelder van het brouwhuis, dat bij het kasteel behoorde.

Tekening van kasteel in 1574.

In 1672, het nationale rampjaar, werd het kasteel door Franse troepen verwoest. Drost Assueer Torck restaureerde de bouwval tot een soort stadskasteel, een woonpaleis dat geen verdedigingsfunctie meer had en dat er dus vooral voornaam en rijk uit moest zien. Eromheen liet hij prachtige renaissancetuinen aanleggen.

In de Franse tijd, 1794-1813, diende het kasteel de troepen als kazerne. Na hun vertrek was het gebouw danig uitgeleefd. Uiteindelijk werd het in 1830 gekocht door de grootgrondbezitter Jacob Rosenik. Hij sloopte alle gebouwen behalve het woongedeelte. Dat liet hij staan om het tot een statige villa te verbouwen.

Eind 19e eeuw werd deze villa en het kasteelterrein gekocht door Johannes Bowles, die in Indië als planter fortuin had gemaakt. Hij knapte het gebouw op, dat hij nu Villa Vada noemde en verkavelde het terrein voor de bouw van 26 grote herenhuizen. Die vormen nu samen het Bowlespark.

Nadat de gemeente Wageningen in de 20e eeuw de villa had aangekocht en er enige tijd het politiebureau in had ondergebracht kwam het gebouw in 1986 beschikbaar voor het toen net opgerichte museum De Casteelse Poort.

Oprichting, geschiedenis
In 1927 werd de Vereniging Oudheidkamer voor Wageningen opgericht met als doel het opsporen, verzamelen, bewaren en tentoonstellen van voorwerpen, die volgens het bestuur hiervoor in aanmerking kwamen.

In 1928 kreeg men de beschikking over een vertrek in het stadhuis en vanaf 1935 kregen de vereniging en de verzameling huisvesting in het gebouw van het Nederlands Landbouwmuseum aan de Stationsstraat.
In de meidagen van 1940 werd de collectie getroffen door oorlogsgeweld. Later in dat jaar werd het gebouw ontruimd en werd de verzameling op diverse plaatsen ondergebracht, zoals op de zolder van Villa Vada en op de zolder van het politiebureau.

In 1948 kwam het Gemeentelijk Historisch Museum tot stand door samenwerking van de gemeente met de Oudheidkamer. Het museum kreeg een eigen conservator. De verzameling werd gehuisvest in twee vertrekken van het gebouw van het Genootschap Nederlands Landbouwmuseum aan de Stationsstraat. Omdat het gebouw gesloopt zou worden werd het museum in 1965 ontbonden. De inventaris werd gedurende een aantal jaren opgeslagen op de zolder van de brandweerkazerne en op de zolder van het stadhuis.

In 1973 heeft de gemeente de Stichting Oudheidkundig Depot te Zutphen belast met de zorg voor de collectie en deze werd opgeslagen in boerderij de Mellard in Valburg.

De Historische Vereniging Oud-Wageningen heeft zich vanaf 1979 ingezet voor de opzet van een historisch museum, hetgeen in 1988 heeft geleid tot de Stichting Historisch Museum Wageningen De Casteelse Poort, gevestigd Bowlespark 1a, waar de in Valburg en op diverse andere plaatsen opgeslagen objecten hun plaats kregen.
Oorspronkelijk kreeg het museum slechts de begane grond van dit gebouw ter beschikking. In 1999 kwamen ook de beide bovenste verdiepingen vrij. In 2000 kon het museum het gehele gebouw in gebruik nemen.

Activiteiten, bijzonderheden, evenementen en promotie's:

Museumwinkel
In de receptieruimte van het museum is een keur aan boeken, videobanden, CD's, kaarten en souvenirs te koop. Een kleine selectie:

Boeken
R. Schaafsma - Wandelingen rond Wageningen met Hemmo Bos; 2004. Prijs 14,95
Leo Klep - Hotel De Wereld; 2004. Prijs 14,-
M. van der Burg - Vrouwen, Wageningen en de Wereld; 2003. Prijs 15,-
Kees Gast - Wageningen laat naar je kijken! (fotoboek); 2002. Prijs 32,50
A. Rietveld - Schimmelpenninck, fijn, die ken ik (1924-2001); 2001. Prijs 2,-
Kees Gast - 100 jaar Wageningen in beeld (1860-1960); 2000. Prijs 15,-
Kunstagenda 2007 - Marlou Kursten Kunstbemiddeling; 2006. Prijs 17,55

Wageningse monumentenreeks
Kees Gast - 7 Eeuwen vesting Wageningen; 2004. Prijs 5,-
Leo Klep - Aanzienlijke buitenbewoners; 2003. Prijs 5,-
Kees Gast - De Hoogstraat in Wageningen; 1997. Prijs 1,15

Historische Reeks Oud-Wageningen
Ad Rietveld - 10 Mei 1940; Wageningen in oorlogsbrand; 2005. Prijs 10,-
Reinier A.R. Elders - Bouwen en bommen op de Wageningse Berg; 2004. Prijs 11,-
G. Olinga - Wageningse dienders; 2003. Prijs 5,-
Ad Rietveld - Wageningen in pen en inkt (2); 1998. Prijs 3,-
Spiegel van Wagenings verleden; 1998.Prijs 3,-
Wageningen en de rivier de Rijn; 1994. Prijs 3,-

Routes
VVV - Stadswandeling. Prijs 1,50
VVV - Veluwe: Fietsroute Wageningen. Prijs 1,50
Wageningse Eng, fiets/wandelronde. Prijs 3,-
Natuurwandeling door de binnenstad. Prijs 1,50
Wandel/fiets/ruiterkaart ZW-Veluwe. Prijs 5,-

Video's
De Slag om de Grebbeberg. Prijs 16,-
Schimmelpenninck. Prijs 16,-
Prins Bernhard. Prijs 16,-
Grebbeberg deel 1. Prijs 11,50 (voorlopig uitverkocht)

Documentatiecentrum
In de tijdschriftenkast vindt men de laatste nummers van ongeveer 50 tijdschriften.

Elke dinsdagochtend zijn vrijwilligers van Oud-Wageningen aanwezig die bezoekers op weg kunnen helpen met eigen historisch onderzoek. In het documentatiecentrum kan dan materiaal worden ingezien over de geschiedenis van Wageningen, de collectie van het museum en verwante onderwerpen.

De documentatie bestaat uit boeken, tijdschriften, dossiers, krantenartikelen, foto- en videomateriaal.

Collectie
De mooiste stukken
De medewerkers van het museum hebben in 2005 een lijstje gemaakt van wat volgens hen de tien topstukken van het museum zijn. Dat lijstje ziet er - gerangschikt naar de ouderdom van de stukken - als volgt uit.

1. Veluwse klokbeker (2300 - 2000 v.Chr.)
Deze beker met zijn strenge orde van versieringen komt uit het Neolithicum (Nieuwe Steentijd), het tijdperk waarin de mens zich in deze streek begon te settelen. Zie artikel.

2. De bronsschat van Wageningen (2000 v.Chr.)
Uit de Bronstijd, gevonden in 1836 in de Eng, nu in het Museum van Oudheden in Leiden. Ons museum bezit een hoogwaardige kopie. Zie artikel.

3. Bijl uit Midden-Bronstijd (1600 v.Chr.)
Gevonden in de Wageningse Eng, Bijl met randribben en een dwarsribbe. Zie artikel

4. Het vroegmiddeleeuws grafveld van Wageningen (eind 3e - begin 9e eeuw)
Vondsten zoals huisraad en sieraden, van de Romeinse tot de Karolingische tijd. Zie artikel.

Overzicht van het rijengrafveld van Wageningen,
zoals gepubliceerd in Paleohistoria Vol. X, 1964.

5. Vogelvluchtkaart van Wageningen door Nicolaes van Geelkercken (1653)
De stad zoals ze ons nog steeds vertrouwd is; originele ingekleurde ets, geschonken door afgestudeerde van Wageningen Universiteit. Zie artikel.

6. Restanten van het kasteel van Wageningen (1500 - 1700)
Restanten van een poort van het kasteel zijn gevonden in de kelder van het museum, maar ook achter het poortgebouw zijn nog resten van torens en kasteelmuur te zien.

Restanten van een toren en de muur van het kasteel van Wageningen.

7. De Statenbijbel van Torck (1716)
Torck liet drie complexen luxe herenhuizen bouwen, de Rijnhaven aanleggen, stadsverlichting aanbrengen en verving de houten stadswaterpompen voor stenen exemplaren. Zijn bijbel is te zien in een vitrine in de oude keuken.
Zie artikel.

8. De oorlogsdocumentatie van Eltien en Neeltje Krijthe (1945)
De tweelingzusjes Eltien en Neeltje (1909) hielden Joodse onderduikers verborgen. Ze werden verraden en naar het vrouwenkamp Ravensbrück afgevoerd, waar Eltien stierf. Zie artikel.

9. De pen van Charles Foulkes (ca. 1940)
De pen waarmee de capitulatie in Wageningen werd getekend in 1945. Foulkes overhandigde de pen zelf aan de gemeente in 1948. Zie artikel.

10. De Levensboog (2000)
Model van het monument aan de Walstraat ter nagedachtenis aan de oorlogsslachtoffers van de Joodse gemeenschap; een creatie van Yetty Elzas.

Joods monument De Levensboog aan de Walstraat. Foto: Rita Meijerink.

Herkomst collectie
Bij de oprichting verkreeg het museum van de gemeente Wageningen, van de Historische Vereniging Oud-Wageningen en van het Centraal Museum Depot te Zutphen een 500-tal objecten in bruikleen c.q. als geschenk. In de loop der jaren werden door instellingen en individuen nog eens zoveel objecten geschonken of in bruikleen gegeven, zodat het museum inmiddels de beschikking heeft over meer dan 1000 objecten. De gehele collectie is in een centraal digitaal systeem ingevoerd. Hierdoor is een uitgebreide bewerking en communicatie met andere musea mogelijk geworden.

Collectieplan
Het Collectieplan 1999 deelt de aanwezige collectie in in de volgende rubrieken:
- archeologische verzameling
- middeleeuwse objecten
- het kasteel van Wageningen
- de periode-Torck
- topografisch-historische collectie (schilderijen, prenten, tekeningen)
- de steenfabricage, de tabaksindustrie en de drukkerijen
- Wageningen Universiteit en Researchcentrum
- de Tweede Wereldoorlog in Wageningen.

Verwerving collectie
Van actieve verwerving van objecten kan gezien de financiële situatie van het museum slechts af en toe sprake zijn. De Vereniging van Vrienden van het Museum helpt met regelmaat een aankoop te realiseren. Het museum krijgt vaak voorwerpen aangeboden. Er is een procedure vastgesteld volgens welke aangeboden zaken worden beoordeeld op geschiktheid voor de collectie. Hierbij dient het collectieplan uiteraard als uitgangspunt.
Ten behoeve van wisseltentoonstellingen wordt gestreefd naar verwerving, al dan niet in bruikleen, van voor de tentoonstelling geschikte objecten.

Collectie
De mooiste stukken
De medewerkers van het museum hebben in 2005 een lijstje gemaakt van wat volgens hen de tien topstukken van het museum zijn. Dat lijstje ziet er - gerangschikt naar de ouderdom van de stukken - als volgt uit.

1. Veluwse klokbeker (2300 - 2000 v.Chr.)
Deze beker met zijn strenge orde van versieringen komt uit het Neolithicum (Nieuwe Steentijd), het tijdperk waarin de mens zich in deze streek begon te settelen. Zie artikel.

2. De bronsschat van Wageningen (2000 v.Chr.)
Uit de Bronstijd, gevonden in 1836 in de Eng, nu in het Museum van Oudheden in Leiden. Ons museum bezit een hoogwaardige kopie. Zie artikel.

3. Bijl uit Midden-Bronstijd (1600 v.Chr.)
Gevonden in de Wageningse Eng, Bijl met randribben en een dwarsribbe. Zie artikel

4. Het vroegmiddeleeuws grafveld van Wageningen (eind 3e - begin 9e eeuw)
Vondsten zoals huisraad en sieraden, van de Romeinse tot de Karolingische tijd. Zie artikel.

Overzicht van het rijengrafveld van Wageningen,
zoals gepubliceerd in Paleohistoria Vol. X, 1964.

5. Vogelvluchtkaart van Wageningen door Nicolaes van Geelkercken (1653)
De stad zoals ze ons nog steeds vertrouwd is; originele ingekleurde ets, geschonken door afgestudeerde van Wageningen Universiteit. Zie artikel.

6. Restanten van het kasteel van Wageningen (1500 - 1700)
Restanten van een poort van het kasteel zijn gevonden in de kelder van het museum, maar ook achter het poortgebouw zijn nog resten van torens en kasteelmuur te zien.

Restanten van een toren en de muur van het kasteel van Wageningen.

7. De Statenbijbel van Torck (1716)
Torck liet drie complexen luxe herenhuizen bouwen, de Rijnhaven aanleggen, stadsverlichting aanbrengen en verving de houten stadswaterpompen voor stenen exemplaren. Zijn bijbel is te zien in een vitrine in de oude keuken.
Zie artikel.

8. De oorlogsdocumentatie van Eltien en Neeltje Krijthe (1945)
De tweelingzusjes Eltien en Neeltje (1909) hielden Joodse onderduikers verborgen. Ze werden verraden en naar het vrouwenkamp Ravensbrück afgevoerd, waar Eltien stierf. Zie artikel.

9. De pen van Charles Foulkes (ca. 1940)
De pen waarmee de capitulatie in Wageningen werd getekend in 1945. Foulkes overhandigde de pen zelf aan de gemeente in 1948. Zie artikel.

10. De Levensboog (2000)
Model van het monument aan de Walstraat ter nagedachtenis aan de oorlogsslachtoffers van de Joodse gemeenschap; een creatie van Yetty Elzas.

Joods monument De Levensboog aan de Walstraat. Foto: Rita Meijerink.

Herkomst collectie
Bij de oprichting verkreeg het museum van de gemeente Wageningen, van de Historische Vereniging Oud-Wageningen en van het Centraal Museum Depot te Zutphen een 500-tal objecten in bruikleen c.q. als geschenk. In de loop der jaren werden door instellingen en individuen nog eens zoveel objecten geschonken of in bruikleen gegeven, zodat het museum inmiddels de beschikking heeft over meer dan 1000 objecten. De gehele collectie is in een centraal digitaal systeem ingevoerd. Hierdoor is een uitgebreide bewerking en communicatie met andere musea mogelijk geworden.

Extra foto's:

terug naar het overzicht